Ed. Cuypers (1859-1927) kerken en kapellen (in chronologische volgorde) AMSTERDAM, O.L.V. Gasthuis, 1893 Prijsvraagontwerp voor een ‘Gasthuis der R.C. Ziekenverpleging’. De prijsvraag werd gewonnen door A.C. Bleijs. Er zijn geen afbeeldingen van het ontwerp van Ed. Cuypers bekend. Toestand: niet uitgevoerd. BOVENKARPSEL, r.k. kerk H. Martinus, 1906 Uitbreiding met nieuw transept en koor van de kerk van Th. Asseler (1872, hersteld door A.C. Bleys 1881). Bij de uitbreiding zijn alle muren inwendig (oud en nieuw) zandsteenkleurig gefrescoliet. “De basementen der kolommen en pilasters zijn van hardsteen, terwijl de kapiteelen gebronsd zijn. De gewelfribben zijn bij de kruising en den aanzet geornamenteerd. Verder is er nog eenvoudig decoratiewerk aangebracht op het gedeelte van den muur onder de vensters van den kooromgang, in de nissen boven de groote bogen en op de wanden en het plafond van den transcepttoren, die als lantaarn dienst doet voor den koepel. De oude geschilderde ramen van het priesterkoor zijn pas gemaakt voor de boogvensters van het transcept, terwijl in de roosvensters van het transcept nieuwe vensters van gebrand glas zijn gezet. De overige ramen van het nieuwe gedeelte zijn tijdelijk met eenvoudig glas in lood gedicht om later door geschilderde ruiten vervangen te worden. Voor de beide zijaltaren worden nieuwe gesmeed ijzeren met koper gemonteerde hekken opgesteld. De lichtkronen en banken in het nieuwe gedeelte werden gemaakt naar de bestaande modellen van het oude gedeelte, terwijl verder alle kermeubelen behouden bleven.” [Huis 5, p. 109, 111] Toestand: afgebroken lit.: Het Huis oud en nieuw 5, p. 97-111; Het Huis oud en nieuw 8, p. 166-173 VENLO, retraitehuis 'Manresa', ontwerp 1906-1907, gebouwd juni 1907-januari 1908 De kapel, lengte 18 meter, lag in het verlengde van de grote voorgalerij of waranda die vrijwel over de volle lengte van het retraitehuis liep. Door het openen van de vier dubbele deuren kon de warande op hoogtijdagen als uitbreiding van de kapel dienst doen. “Dezelfde strengheid en eenvoud, die het karakter vormen van het uitwendige, zijn ook in het inwendige betracht.” [Huis 6, p. 285]. De kruiswegstaties zijn ontworpen en uitgevoerd door J.B. Kamp (Haarlem 1884-Velsen 1953, als “decoratief tekenaar” op bureau Ed. Cuypers werkzaam van 1901-1910). Naar aanleiding van de reproductie van het eerste doek schrijft Cuypers: “De compositie van dit doek is streng en ernstig van opvatting, waardoor het karakter en de uitdrukking der figuren des te meer treffen. De teekening en de kleurverdeeling zijn zoodanig gekozen, dat de hoofdaandacht aan de Christusfiguur gewijd blijft. De figuren komen uit tegen een mat gouden fond. Het geheel is als wandschildering van zeer décoratieve werking.” [Huis 7, p. 120-121, afb. op p. 127] . N.B.: voorstudies voor de kruiswegstaties in gouache bewaard in het Archief Ed. Cuypers op het Nederlands Architectuur Instituut en in de nalatenschap van de kleindochter van J.B. Kamp. Toestand: afgebroken. lit.: Het Huis oud en nieuw 5, p. 250-256; Het Huis oud en nieuw 6, p. 279-286; Het Huis oud en nieuw 7, p. 120-121, 127 VUGHT, retraitehuis 'Loyola', ontwerp 1912, voltooid 1913 Kapel haaks op de lengteas van het hoofdgebouw, met transept en een kooromgang die de sacristie en de bergruimte in de hoeken tussen transept en koor met elkaar verbindt. “Het zangkoor is tegenover het priesterkoor boven den ingang der kapel gelegen en staat door een overdekte gang in verbinding met de verdieping van het retraitenhuis.” […] “De kapel wordt, wat het interieur betreft, behandeld in den geest van den rondbogenstijl.” [Huis 10, p, 306, 308]. De plattegrond van de kapel is nauw verwant, zij het niet identiek, met de kapel in Druten. Toestand: afgebroken lit.: Het Huis oud en nieuw 10, p. 305-308; Het Huis oud en nieuw 12, p. 64 DRUTEN, kapel Boldershof, 1914 Toestand: bestaand Eerste decoratie (1914, uitgevoerd) door medewerker(s) van Bureau Ed. Cuypers. Tweede decoratie (uitgevoerd) door Lou Manche, 1938 lit. Het Huis oud en nieuw 12, p. 357-369, 389-391; Het Huis oud en nieuw 15, p. 1-16 GROESBEEK, kapel Sanatorium Dekkerswald, eerse ontwerp 1910-1913 (niet uitgevoerd), tweede ontwerp (uitgevoerd) 1918-1919. Sanatorium resultaat van wedstrijdontwerp 1910, bouw eind 1911-oktober 1913. De kapel tot in de jaren ’60 met galerijen verbonden aan het hoofdgebouw. Op absiswand mozaïek Laatste Avondmaal, op de triomfbogen schildering Laatste Oordeel en Kruisiging, alles door Piet Gerrits, 1921, later gedeeltelijk achter een neutrale verflaag weggewerkt. Toestand: bestaand lit.: Het Huis oud en nieuw 9, p. 354-362; Het Huis oud en nieuw 11, p. 379-383; Het Huis oud en nieuw 16, p. 393 en 399; D. Nicolaisen (red.) - Een Veelkleurig Habijt, Kloosters in Nijmegen in de negentiende en twintigste eeuw, Grave 1989, p. 83-85 NIJMEGEN, St. Canisius Ziekenhuis, met kapel. Ontwerp 1914 en 1922, uitvoering 1923-1926 Op altaarwand en triomfboog kapel schilderingen door Joan Collette, 1951. Toestand: afgebroken 1983 lit.: Het Huis oud en nieuw 16, p. 394-400; Het Huis oud en nieuw 17, p. 43; Een Veelkleurig Habijt, p. 85-88 UTRECHT, verbouwing interieur kapel Malthezer Ridders, 1919 Toestand: bestaand HEERLEN, St. Jozef Ziekenhuis, met kapel. Ontwerp 1921, voltooid 1923 e.v. Figuratieve schilderingen op triomfboog en absiswand en sjabloonschilderingen op tongewelf naderhand verwijderd of overgeschilderd, nieuwe schildering absiswand jaren ’50 (?) Toestand: afgebroken lit.: Het Huis oud en nieuw 16, p. 240-272; Het Huis oud en nieuw 17, p. 42 OSS, r.k. kerk H. Gerardus Majella, ontwerp 1922-1924, gebouwd 1925 Toestand: bestaand De schilderingen van de hand van René Smeets zijn pas later aangebracht. lit.: Het Huis oud en nieuw 16, p. 397-401; Huis 17, p. 41, 43 TILBURG-KORVEL, r.k. kerk H. Antonius van Padua, ontwerp 1922, uitvoering 1923-1924 Korvelplein 184 Gezamenlijk ontwerp van Ed. Cuypers en Theo Taen Err Toen (kleinzoon van P.J. H. Cuypers en medewerker van Bureau Ed. Cuypers). Decoraties door August Hermans uit Roermond. Toestand: bestaand lit.: Het Huis oud en nieuw 16, p. 396-398, 372-380. SCHINNEN, retraitehuis St. Ignatius, 1923-1924. Kapel zonder decoratie, zoals bij de twee andere retraitehuizen. Zware schade in Tweede Wereldoorlog, nadien in sterk gewijzigde vormen herbouwd. Toestand: nog bestaand, maar van geheel andere vormgeving dan oorspronkelijk ontwerp. NIJMEGEN-NEERBOSCH, St. Dominicus College, ontwerp 1924-1925, bouw complex 1925-1926, bouw kapel 1926 Dennenstraat 135. Schilderingen kort na de bouw door Walter Vits uit Düsseldorf. Toestand: afgebroken behoudens kapel begin jaren '80, kapel door brandstichting verwoest 1993. Het Huis oud en nieuw 17, p. 20-21; Het Huis oud en nieuw 19, p. 97-103; Een Veelkleurig Habijt, p. 66-67, 120-122, 187 NIJMEGEN, noviciaat, 1925 geen nadere gegevens bekend TILBURG, St. Elizabeth Ziekenhuis, ontwerp 1925-1926, uitvoering 1927-1929 e.v. Toestand: ziekenhuis grotendeels afgebroken 1982, enkele onderdelen, waaronder de kapel, bewaard. LANGENBOOM, r.k. kerk H. Familie, 1926 Nieuwbouw na stormramp van 1925 (ter vervanging van kerk en klooster uit 1869 van P.J.H. Cuypers). Kerkschilder: Hubert Schafhausen; beelden westgevel: Van Itsert. Toestand: bestaand TILBURG-KORVEL, Kapucijner fraterhuis, 1926-1927 Capucijnerstraat 78 uitbreiding kloosterkapel Toestand: onbekend, vermoedelijk nog bestaand HEESCH (N.-B.), r.k. kerk St. Petrus Banden, 1927 Uitbreiding (aard en omvang onbekend), van de kerk van Charles Weber, 1865-1868. Oorlogsschade bij bevrijding 1944. Tijdens restauratie op 30 juni 1961 brand, kerk daarna gesloopt, toren 1962 opgeblazen. Toestand: na brand 1961 afgebroken. EINDHOVEN-STRATUM, St. Jozef Ziekenhuis, ontwerp 1929, voltooid 1932 e.v. opm.: ontworpen door de architecten Bijlard en Van Geijn, de opvolgers van Ed. Cuypers. Toestand: afgebroken NIJMEGEN, Albertinum, ontwerp 1929, gebouwd 1930-1932 opm.: ontworpen door de architecten Bijlard en Van Geijn, de opvolgers van Ed. Cuypers. Figuratieve en ornamentele decoratie in de kapel uiterst beperkt, voornamelijk glas-in-lood ramen. De oorspronkelijke ramen van Walter Vits uit Düsseldorf in 1955-1956 vervangen door ramen van pater Marco Maas met zelfde iconografisch programma. Een ontwerp voor een absismozaïek door Antoon Molkenboer uit 1939 niet uitgevoerd. Kapel met paraboolgewelven, net als rest van gebouwinterieur in gele baksteen. Toestand: bestaand Lit.: Een Veelkleurig Habijt, p. 73-76, 121-123, 188-189. zonder datering: HATERT bij Nijmegen, r.k. kerk Toestand: niet uitgevoerd. lit.: Het Huis oud en nieuw 16, p. 382-283, 398
Datum foto: 28-07-2010